Nota mantelzorgbeleid

In de commissie Maatschappelijke Zaken van 16 november is ook gesproken over de nota mantelzorg. Ook een nota met historie. En hoewel steeds beter nog (net) niet die doelstelling die mantelzorgers in Heiloo écht helpt.

De kern van de nota mantelzorg is dat mantelzorgers in Heiloo erg gewaardeerd worden (mee eens), dat ze ondersteund moeten worden als dat mogelijk of noodzakelijk is (mee eens) maar dat tot nu toe weinig mensen gebruik maken van de mogelijkheden die de gemeente hier kan bieden (ook mee eens). En dat het belangrijkste doel van de nota mantelzorg in Heiloo is om de term mantelzorg in Heiloo bekend te maken. En dat is nu helemaal geen goed idee. 

Ik heb het laatste jaar van nabij mantelzorg meegemaakt. Van een ouder echtpaar dat ik ken zat de een in de kreukels en nam de andere de (zware) zorg op zich. Typisch mantelzorg. Maar zo werd dit helemaal niet herkend: “Wij zijn meer dan 50 jaar getrouwd. Wij hebben altijd voor elkaar gezorgd. En dat blijven we ook doen.” Dat de verzorgende hier bijna aan onderdoorging was verder niet aan de orde, laat staan het vragen van hulp als mantelzorger.

Dat wij als gemeente, gemeentelijke instellingen of gemeenteraad de term mantelzorg gebruiken is goed. Moeten we ook vooral niet veranderen. Wij zijn ingewijd in het jargon en kunnen hier best mee omgaan. Maar wij moeten ons jargon niet opdringen aan de inwoners van Heiloo die zich niet herkennen in een term die ze niets zegt.

Daarom moet de doelstelling van het mantelzorgbeleid niet zijn het bekend maken van de term mantelzorg, maar wel van de mogelijkheden die er zijn als de zorg voor je naaste je te (bijna) teveel wordt. De aandacht van de gemeente moet zich dus richten op het vinden van de mensen die hun naaste (partner, kind, ouder, buurvrouw of anders) hulp bieden en aan hen laten weten dat ze hulp kunnen krijgen om de zware last van de zorg te helpen verlichten.

De fractie van VVD Heiloo zal samen met die van GroenLinks en het CDA een tekstvoorstel indienen met deze strekking en dan hopen we dat de mantelzorgers ons als gemeente wel weten te vinden.

Nota vrijwilligersbeleid

De commissie Maatschappelijke Zaken van de gemeente Heiloo heeft zich afgelopen maandag, 16 november, gebogen over de nota vrijwilligersbeleid. Een document met een langere geschiedenis omdat wij als commissie de vorige versie niet goedkeurden.

Kern van het plan is het aanwijzen van een vrijwilligerscoordinator. Iemand die de contacten met de vrijwilligers onderhoudt, hen ondersteunt, vrijwilligers met organisaties kan verbinden en verder op de een of andere manier vrijwilligers kan helpen. Een goed idee, en dit voorziet duidelijk in een behoefte. Dit blijkt uit de goede ervaringen van de vrijwilligerscoordinator tot nu toe.

Het voorstel is echter de vrijwilligerscoördinator onderdeel te laten zijn van de Stichting Welzijn Heiloo (voorheen SOW). En dat vindt VVD Heiloo om meer dan één reden geen goed idee.

Door de vrijwilligerscoördinator bij de SWH onder te brengen lijkt het er erg op dat zij voornamelijk in het leven is geroepen voor vrijwilligers die met zorg te maken hebben, of in sociaal verband, De maatschappelijk sfeer dus. Maar het grootste aantal organisaties die in Heiloo met vrijwilligers werken zijn sportorganisaties. Die een ander type ondersteuning nodig hebben. En die misschien wel meer moeite hebben met het vinden van deze ondersteuning als deze bij de SWH is ondergebracht En dat blijkt ook wel want tot nu toe is er maar één sportorganisatie die gebruik maakt van de support van de vrijwilligerscoördinator.

Daarnaast is het niet mogelijk om onze verplichting als raadslid, controle, uit te oefenen op de SWH. Kijk, als een wethouder er een potje van maakt kan de gemeenteraad hem hierop aanspreken en desnoods bedanken voor de moeite en naar huis sturen. Dus als een vrijwilligerscoordinator niets opbrengt of verkeerde dingen doet, kunnen we in principe de wethouder erop aanspreken. Maar dit kan niet als de SWH hiervoor geld krijgt. Dan kan de gemeente er nauwelijksenige controle op uitoefenen. De fractie van VVD Heiloo is groot voorstander van de inzet van de vrijwilligerscoördinator, en is van mening dat de extra kosten die een dergelijke ondersteuning met zich meebrengt als baten (in euro’s of maatschappelijk) zich dik terugverdienen.

Maar de vrijwilligers, álle vrijwilligers, in Heiloo moeten deze coordinator wel kunnen inzetten. En dan is het voor zowel de controleerbaarheid, als de vindbaarheid van belang dat de vrijwilligerscoördinator een duidelijke plaats krijgt in de gemeentelijke organisatie.

Dag van de mantelzorg

Gisteren, 10 november, was het de dag van de mantelzorg. Een dag die bedacht is om mantelzorgers in het licht te zetten. Een aardig gebaar natuurlijk, en de complimenten zijn terecht, maar ik ben van mening dat deze complimenten niet aankomen. En al zeker niet bij de mantelzorgers.

Ik heb het afgelopen jaar van dicht bij mantelzorg meegemaakt. In mijn omgeving woont een echtpaar waarvan mijnheer zwaar in de lappenmand lag, en mevrouw de verzorging op zich nam. Waarbij naar alle maatstaven de verzorging veel verder ging dan het reguliere werk dat een echtpaar voor elkaar doet. En toch wringt daar de schoen. Volgens betrokkene was hier beslist geen sprake van mantelzorg. “Wij zijn ruim 50 jaar getrouwd en hebben al die tijd voor elkaar gezorgd. En dat doe ik nu dus ook”. Alle extra ondersteuning die beschikbaar is voor mantelzorgers vindt het echtpaar niet nodig, want dit is “gewone zorg”. En als je hier middenin zit, en zorgt voor een geliefde zie je niet dat de zorg inmiddels vele malen meer is dan gezond is voor de verzorgende, en dan zelfs ten koste kan gaan van de verzorgende.

Daarom gaat ‘de dag van de mantelzorg’ z’n doel voorbij. Mantelzorgers hebben er niets aan omdat ze zich niet tot de doelgroep rekenen, laat staan iets kunnen met complimenten.

Een van de doelstellingen van gemeente Heiloo in de nota mantelzorgbeleid is dat het begrip mantelzorg bekend is bij alle inwoners. Een Heillooze actie. Er moet veel energie gestoken worden in een doelgroep die zichzelf hierin niet wil herkennen. Verkeerd gebruik van het geld, terwijl ook hier zoveel nuttige dingen vanuit de gemeente mogelijk zijn.

Daarom stel ik voor om af te stappen van het begrip ‘mantelzorg’. Dat wij als professionals (in de politiek of in de zorg) ons eigen jargon gebruiken is ok, maar laten wij daar het publiek niet mee lastig vallen. Wij gaan ons richten op de inwoners die ‘meer zorg leveren dan u zelf aankunt’. En of dit de kreet moet worden om te hanteren weet ik niet, maar een beetje communicatiebureau vindt vast iets bruikbaars. En dan richten we onze energie op het ondersteunen van de verzorgende, door het wegnemen van administratieve barrieres, het ondersteunen bij het leveren van de benodigde zorg, het signaleren van signalen dat het teveel wordt, en het informeren over de mogelijkheden die de gemeente biedt om de eerder genoemde ‘gewone zorg’ (die eigenlijk teveel wordt) te helpen verlichten. En bij de gemeente ligt dan de zware taak om de doelgroep te vinden die zelf niet gevonden wil worden. Een lastige klus maar wel dankbaar. Want deze doelgroep kan een extra beetje zorg best gebruiken.